Η ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ
ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ (Αύγουστος 1995)
 

Αγρίνιο, 20 Δεκεμβρίου 1996

Από το 1992 έως σήμερα, έχουν υπάρξει δύο σημαντικές εξελίξεις στο θέμα της εκτροπής του Αχελώου, και αυτές είναι:

1) Η απόφαση του ΣτΕ, που πάρθηκε μετά την προσφυγή πέντε οικολογικών οργανώσεων και των Δήμων Αγρινίου - Μεσολογγίου. Η απόφαση αυτή χαρακτήριζε τη συνέχιση των έργων εκτροπής παράνομη, αφού δεν υπήρχε συνολική «αξιόπιστη» μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και παράλληλα ζητούσε να σταματήσουν αμέσως οι εκτελούμενες εργασίες.

2) Η δημοσιοποίηση της συνολικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, από το ΥΠΕΧΩΔΕ, το οποίο «συμμορφούμενο» προς την απόφαση του ΣτΕ, προχώρησε στην υπογραφή σύμβασης τον Νοέμβριο του 1994 με διάφορους ειδικούς συμβούλους. Η «Μελέτη» ολοκληρώθηκε μέσα σε χρόνο ρεκόρ, 100 μόνον ημερών, και δημοσιοποιήθηκε μέσα στον Αύγουστο του 1995, μήνα κατά τον οποίο οι περισσότεροι κάνουν τις διακοπές τους. 

Με τη μελέτη αυτή, αντί να κλείσει ο κύκλος της προχειρότητας, ανοίγει μια νέα εποχή αναξιοπιστίας ως προς τον τρόπο συλλογής, επεξεργασίας και παρουσίασης των στοιχείων και μάλιστα για ένα τόσο σημαντικό έργο. Οι ίδιοι οι μελετητές αναφέρονται για τους χρονικούς περιορισμούς, μέσα στους οποίους έπρεπε να κινηθούν ως εξής. 
Παράρτημα Α! παράγραφος 5.1.1. «Το κεφάλαιο αυτό αποσκοπεί στην εκτίμηση, με την κατά το δυνατό (παίρνοντας υπόψη τους χρονικούς περιορισμούς για την ολοκλήρωση της μελέτης) ακριβέστερη προσέγγιση, του φυσικού και εκμεταλλεύσιμου υδατικού δυναμικού των υδρολογικών λεκανών που κατά οποιοδήποτε τρόπο συνδέονται ή σχετίζονται με την εκτροπή του Αχελώου........ Η φύση, η μεγάλη γεωγραφική έκταση και οι χρονικοί περιορισμοί της μελέτης, δεν επέτρεψαν την εκτεταμένη συλλογή, επεξεργασία και αξιοποίηση πρωτογενών υδρολογικών δεδομένων, ούτε και τη χρήση των πλέον εξελιγμένων μεθόδων της τεχνικής υδρολογίας για την εκτίμηση του υδατικού δυναμικού που ενδιαφέρει». Τις επισημάνσεις αυτές βέβαια χρυσώνουν πιο κάτω γράφοντας πως, «......οι αδυναμίες αυτές κατά κανένα τρόπο δεν αναιρούν την αξιοπιστία των δεδομένων αυτής της μελέτης».

Η απόφαση δηλαδή του ΥΠΕΧΩΔΕ για την εκπόνηση συνολικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), για το έργο της εκτροπής του ποταμού Αχελώου στην Θεσσαλία, δεν ήταν, δυστυχώς, συνέπεια ευαισθητοποίησης του, για την αναγκαιότητα σύνταξης σοβαρής μελέτης για το τεράστιο αυτό έργο, αλλά συνέπεια του νομικού κωλύματος που προέκυπτε από την απόφαση του ΣτΕ. Το ΥΠΕΧΩΔΕ ουσιαστικά σύρθηκε στην σύνταξη της συνολικής ΜΠΕ, με σκοπό απλώς και μόνο την άρση του νομικού κωλύματος.

Η μεγάλη έκπληξη της μελέτης αυτής, έρχεται από το γεγονός ότι με τα στοιχεία που παραθέτει, οι μεν υπάλληλοι του ΥΠΕΧΩΔΕ που επεξεργάστηκαν τα στοιχεία των συμβούλων, βγάζουν συμπεράσματα υπέρ της εκτροπής, σε μεγάλο βαθμό αυθαίρετα, ενώ ο προσεκτικός μελετητής βγάζει, από τα ίδια στοιχεία και με μόνο όπλο την κοινή λογική και τη σύγκριση των στοιχείων, τα εντελώς αντίθετα με αυτούς συμπεράσματα.

Με την εργασία μας αυτή, θα προσπαθήσουμε να παρουσιάσουμε τα νέα δυσμενή στοιχεία που έχουν προκύψει για την εκτροπή, μετά την σύνταξη της νέας ΜΠΕ (Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων). Για τις οικολογικές επιπτώσεις δεν θα κάνουμε αναφορά εδώ διότι ήδη αυτές είναι γνωστές και στο παρελθόν μας έχουν απασχολήσει πολύ. Αυτές άλλωστε είναι αυτονόητες για κάθε εκτροπή και ειδικότερα για τον Αχελώο.
 
I. Η Θεσσαλία εδώ και 40 χρόνια, λένε, πως πεθαίνει από έλλειψη αρδευτικού νερού. Αυτό όμως δεν την εμπόδισε μέσα στα 10 τελευταία χρόνια να υπερδιπλασιάσει τις αρδευόμενες εκτάσεις και τον αριθμό των γεωτρήσεων της.

Οι συντάκτες της νέας συνολικής ΜΠΕ, όπως και τόσοι άλλοι παλιότερα, μιλάνε συνεχώς για την καταστροφή του Θεσσαλικού κάμπου από την έλλειψη αρδευτικού νερού, κάτι που ακούγεται μονότονα εδώ και σαράντα σχεδόν χρόνια. Τα στοιχεία όμως της ίδιας της μελέτης δίνουν μια εντελώς άλλη εικόνα για την πραγματικότητα στην Θεσσαλία. Βλέπουμε δηλαδή μέσα από τα στοιχεία αυτά, μια μεγάλη αύξηση του αριθμού των γεωτρήσεων από τον οργανισμό ανάπτυξης υπόγειων υδάτων Θεσσαλίας (ΠΑΥΥΘ), στην πενταετία 1974-78 κατά 545 γεωτρήσεις, ποσοστό αύξησης 1816% και στην οκταετία 1978-85 κατά 490, ποσοστό αύξησης 85%. Ανάλογη αύξηση είχαμε βέβαια και των ιδιωτικών γεωτρήσεων.

Κατά την ίδια αυτή περίοδο, όχι μόνο δεν είχαμε μείωση των αρδευόμενων εκτάσεων στη Θεσσαλία, αλλά αντιθέτως αύξηση αυτών και επιπλέον αύξηση της γεωργικής γης εις βάρος των βοσκοτόπων. Συγκεκριμένα στην επταετία 1977-83 είχαμε αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων κατά 450.000 στρέμματα, ποσοστό αύξησης 43% περίπου, ενώ στην τετραετία 1991-94, όχι μόνο είχαμε αύξηση των αρδευόμενων εκτάσεων κατά 750.000 στρέμματα, ποσοστό αύξησης κατά 45%, αλλά επιπλέον και αύξηση της γεωργικής γης εις βάρος των βοσκοτόπων κατά 300.000 στρέμματα, ήτοι ποσοστό πάνω από 9%. (Βλέπε πίνακες 1, 2 και 3).

 
Σελίδα 1/10 
Σελίδα 2